Olay Özeti

İstanbul merkezli bir yazılım firması (ABC Yazılım A.Ş.), spesifik bir kodlama dilinde uzmanlığa sahip Suriye uyruklu bir mühendis olan Bay K. ile anlaşır. Bay K., Türkiye’de “Geçici Koruma” statüsüne sahiptir. Şirket, Bay K. için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na e-izin sistemi üzerinden “çalışma izni” başvurusunda bulunur.

Başvurudan yaklaşık 25 gün sonra, sistem üzerinden başvurunun “Reddedildiği” bilgisi gelir. Gelen resmi red yazısında iki temel gerekçe sunulmuştur:

  1. Şirketin, başvuru tarihi itibarıyla “her bir yabancı için beş T.C. vatandaşı istihdamı” kriterini karşılamaması (şirketin SGK kayıtlarında 4 T.C. vatandaşı çalışanı görünmektedir).
  2. Mühendis olarak istihdam edilecek yabancının, yurt dışından aldığı mühendislik diplomasına ilişkin YÖK’ten alınmış “Diploma Denklik Belgesi”nin başvuru dosyasına eklenmemiş olması.

Hukuki Değerlendirme

Bu vaka, çalışma izni başvurularında hem işverenin hem de yabancının sağlaması gereken kriterlerin ne kadar katı olduğunu göstermektedir. Süreç, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ilgili yönetmeliklere tabidir.

1. “5 Türk İstihdamı” Kriteri (İşveren Yükümlülüğü)

Bakanlığın değerlendirme kriterlerine göre, çalışma izni talep edilen işyerinde her bir yabancı çalışan için en az beş T.C. vatandaşı istihdam edilmesi zorunludur. Bu, en temel kriterlerden biridir.

  • Vaka Analizi: ABC Yazılım’ın 4 çalışanı varken ilk yabancı personelini istihdam edebilmesi için bu sayının en az 5 olması gerekirdi. Şirket bu yasal yükümlülüğü karşılayamamıştır. Bu gerekçe, tek başına dahi başvurunun reddedilmesi için yeterlidir.

2. “Diploma Denklik Belgesi” (Yabancı Personel Yükümlülüğü)

Mühendislik, doktorluk, avukatlık gibi “düzenlenmiş meslekler”de çalışacak yabancıların, diplomalarının Türkiye’de geçerli olduğunu Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından verilen bir denklik belgesi ile ispatlaması zorunludur.

  • Vaka Analizi: Bay K. nitelikli bir mühendis olsa da, diplomasının denkliğini gösteren belge olmadan başvuru yapılması, başvuruyu “mesleki yeterlilik” açısından eksik bırakmıştır. Bu da bir red gerekçesidir.
  • Not: Bay K.’nın “Geçici Koruma” statüsünde olması, onun çalışma izni almasına engel değildir ancak onu bu tür teknik yükümlülüklerden (diploma denkliği gibi) muaf kılmaz.

3. İtiraz ve Dava Yolları

Şirketin önünde iki seçenek vardır:

  • İdari İtiraz: Şirket, red kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa gerekçeli bir dilekçe ile itiraz edebilir. Ancak bu vakada, red gerekçeleri (çalışan sayısı ve eksik belge) somut ve gerçek olduğu için, bu eksiklikler giderilmeden yapılacak bir itirazın sonucu değiştirmesi beklenemez.
  • Dava Yolu (İptal Davası): İtiraz reddedilirse veya 30 gün içinde cevap verilmezse, şirket 60 gün içinde (ilk red kararının tebliğinden itibaren) İdare Mahkemesi’nde red kararının iptali için dava açabilir.

Sonuç ve Tavsiye

Bu vakada, Bakanlığın verdiği red kararı, mevzuata uygundur. İtiraz veya dava yoluna gitmek, somut eksiklikler giderilmediği için zaman ve masraf kaybı olacaktır.

ABC Yazılım’ın yapması gereken en doğru hamle şudur:

  1. Öncelikle T.C. vatandaşı bir personel daha istihdam ederek SGK’lı çalışan sayısını 5’e çıkarmalıdır.
  2. Eş zamanlı olarak, Bay K.’nın YÖK’e başvurarak “Diploma Denklik Belgesi” almasını sağlamalıdır.

Bu iki temel eksiklik giderildikten sonra, şirket “yeni bir başvuru” yaparak süreci tekrar başlatmalıdır. Çalışma izni başvuruları teknik ve detaylı süreçlerdir. Başvuru yapmadan önce bir yabancılar hukuku uzmanından danışmanlık almak, bu tür red kararlarının ve buna bağlı hak kayıplarının önüne geçmenin en etkili yoludur.